26 маусым күні Орал қаласында «Сервис» технологиялық колледжінің базасында менталдық даму ерекшеліктері бар жасөспірімдер мен жастарға арналған Оқу-өндірістік комбинатының (ОӨК) түлектеріне мемлекеттік үлгідегі куәліктерді табыстау рәсімі өтті.

ОӨК аясында «Киім және аксессуарлар декораторы» бағыты бойынша 14 пен 19 жас аралығындағы аутизмі, жеңіл дәрежедегі зияткерлік бұзылыстары және басқа да менталдық ерекшеліктері бар 10 жасөспірім білім алды. Оқу 6 ай бойы жүргізілді.

Жобаның мақсаты — ерекше білім беру қажеттіліктері бар жасөспірімдер мен жастарға кәсіби білім алу, әлеуметтену және одан әрі жұмысқа орналасу мүмкіндіктерін ұсыну. Бағдарламаға 14 жастан бастап жасөспірімдер, сондай-ақ даму ерекшеліктері бар жастар, оның ішінде аутизм спектрінің бұзылыстары, жеңіл және орташа дәрежедегі зияткерлік бұзылыстары, психикалық дамуының тежелуі, Даун синдромы, СДВГ және басқа да ерекшеліктері бар қатысушылар қатысады.

ОӨК аясындағы оқу 8–10 адамнан тұратын шағын топтарда ұйымдастырылады. Курстың ұзақтығы таңдалған дайындық бағытына байланысты 6 айдан 9 айға дейін созылады. Оқу процесі тәжірибеге бағытталған сипатта өтеді: сабақтар колледж базасында, оқу шеберханалары мен кәсіби жабдықтарды пайдалана отырып жүргізіледі. Қатысушыларды өндірістік оқыту шеберлері, қолданбалы мінез-құлық талдауы мамандары және тьюторлардан құралған пәнаралық команда сүйемелдейді. Оқу барысында визуалды кестелер, чек-парақтар, қадамдық нұсқаулықтар және құрылымдалған сабақ режимі қолданылады. Бұл оқытудың тұрақтылығын арттыруға және қатысушылардың алаңдаушылық деңгейін төмендетуге көмектеседі.

Бүгінде жобаның географиясы Астана, Қарағанды, Орал және Атырау қалаларын қамтиды. 2024 жылдан бері ОӨК аясындағы оқумен 133 қатысушы қамтылды. Оның ішінде 14 жасөспірім түрлі ұйымдарда тағылымдамадан өтті, 5 қатысушы жұмысқа орналасты, ал 29 қатысушы колледждерге оқуға түсті.

Іс-шараға ОӨК оқушылары, ата-аналар, мамандар, сондай-ақ журналистер қатысты.

Айгүл Бозбаева, түлектің анасы:

— Біз үшін бұл — әлеуметтенуге, қоғамға араласуға берілген тағы бір мүмкіндік. Себебі біздің балаларымыз көбіне өзімен-өзі қалып қояды. Әрине, біз отбасымызда өз күшімізбен балаларымызды қоғамға бейімдеуге тырысамыз, бірақ олар үшін қиындықтар өте көп. Бұл жоба бізге балаларымыздың әлеуетін көрсетуге, оны ашуға мүмкіндік берді.

Астана қаласының Қоғамдық тамақтандыру және сервис колледжінде менталдық даму ерекшеліктері бар жасөспірімдер мен жастарға арналған кәсіби оқытудың мамандандырылған топтарының алғашқы түлектеріне диплом табыстау салтанатты рәсімі өтті.

Мамандандырылған топтар 2024 жылы Астана қаласы әкімінің тапсырмасы бойынша және «Bolashak Charity» қоғамдық қорының бастамасымен ашылды. Бұл Қазақстанда менталдық даму ерекшеліктері бар жасөспірімдерге арналған колледж базасында кәсіби оқытудың мамандандырылған топтарын ашудың алғашқы тәжірибесі.

Оқыту екі бағыт бойынша жүргізілді: «Кондитер ісі» және «Тігін ісі». Жоба ерекше білім беру қажеттіліктері бар жастарды әлеуметтендіруге, олардың мамандық меңгеруіне, дербестігін дамытуына және одан әрі жұмысқа орналасуына бағытталған.

Астана қаласының Қоғамдық тамақтандыру және сервис колледжінің мамандандырылған топтарында аутизмі, Аспергер синдромы, зияткерлік және сөйлеу бұзылыстары бар 20 студент білім алды. Олардың 9-ы «Bolashak Charity» ҚҚ одан әрі кәсіби оқуға дайындық кезеңі ретінде іске асырып отырған «Оқу-өндірістік комбинаттар» жобасының түлектері.

Білім беру процесі білім алушылардың қажеттіліктерін ескере отырып бейімделді: қор оқу бағдарламасын бейімдеуді, педагог-ассистенттердің жұмысын, мамандар мен ата-аналардың сүйемелдеуін, сондай-ақ колледж педагогтерін оқытуды қамтамасыз етті. Оқу кезеңінде студенттер мемлекеттік стипендия алып, тегін тамақпен қамтамасыз етілді.

Жобаның ерекше нәтижелерінің бірі түлектердің кейінгі жұмысқа орналасуы болды. «Кондитер ісі» бағыты бойынша мамандандырылған топтың үш түлегі қазірдің өзінде «ТАТА» инклюзивті кондитерлік цехына жұмысқа орналасты. Жұмыс орнында оларды педагог-ассистенттер сүйемелдейді, ал қор мамандары қатысушыларға да, жұмыс берушіге де әдістемелік және мінез-құлықтық қолдау көрсетеді. Мұндай формат оқудан нақты еңбекке қауіпсіз өтуді қалыптастыруға мүмкіндік береді.

«Bolashak Charity» қоғамдық қоры Қамқоршылық кеңесінің төрайымы Динара Гапланның айтуынша, мамандандырылған топтардың ашылуы менталдық даму ерекшеліктері бар жасөспірімдер үшін үздіксіз инклюзивті маршрутты дамытудағы маңызды қадам болды.

«Астана қаласы әкімінің қолдауының арқасында менталдық даму ерекшеліктері бар жасөспірімдер колледжде кәсіби білім алып, сұранысқа ие мамандықты меңгеруге және дербес өмірге алғашқы қадам жасауға бірегей мүмкіндік алды. Қор үшін бұл жеке бір жоба емес, инклюзивті білім беру саласындағы 11 жылдық жүйелі жұмысымыздың заңды жалғасы. 2015 жылдан бастап біз ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар мен жасөспірімдер білім алып, дамып, әлеуметтеніп, біртіндеп келесі кезеңге — кәсіби оқыту мен сүйемелденетін жұмысқа орналасуға өте алуы үшін жағдай жасап келеміз. Бүгінгі бітіру рәсімі мемлекет, колледждер, педагогтер, ата-аналар және қор тарапынан қолдау болған жағдайда мұндай маршруттың шын мәнінде жұмыс істейтінін көрсетеді. Сонымен бірге мынаны түсіну маңызды: оқуды аяқтағаннан кейін аутизмі және басқа да менталдық даму ерекшеліктері бар жастар әрі қарай даму, кәсіби практика және жұмысқа орналасу жолындағы сүйемелдеу үшін қолжетімді инфрақұрылымға әлі де мұқтаж», — деп атап өтті Динара Гаплан.

2025 жылы мамандандырылған топтар елорданың тағы екі колледжінде — Кәсіптік-техникалық колледжде және Технологиялық колледжде ашылды. Онда ерекше білім беру қажеттіліктері бар тағы 18 студент білім алуда. Осы колледждердегі білім беру процесінің тиімділігі үшін қор инклюзияны қолдау кабинеттерін жабдықтады.

Мамандандырылған топтар жобасы қордың оқу-өндірістік комбинаттарды дамыту жөніндегі қызметінің жалғасы болды. 2024 жылдан бастап ОӨК жобасы аясында Қоғамдық тамақтандыру және сервис колледжінде Астанада ерекше білім беру қажеттіліктері бар 45 жасөспірім жұмысшы мамандықтары бойынша оқытылды.

Жалпы, 2024 жылдан бастап «Оқу-өндірістік комбинаттар» жобасы аясындағы оқытумен Астана, Қарағанды, Орал және Атырау қалаларында 133 қатысушы қамтылды. Олардың 14-і түрлі ұйымдарда тағылымдамадан өтті, 5 қатысушы жұмысқа орналасты, ал 29-ы колледждерге түсті.

Іс-шараға Астана қаласы әкімінің орынбасары Есет Байкен, «Bolashak Charity» ҚҚ Қамқоршылық кеңесінің төрайымы Динара Гаплан, менталдық даму ерекшеліктері бар студенттер, ата-аналар және педагогтер қатысты.

Ата-аналар үшін мамандандырылған топтардың бітіру кеші менталдық даму ерекшеліктері бар жасөспірімдердің мамандық меңгеріп, практикалық дағдыларын дамытып, кәсіби ортада өз орнын таба алатынының маңызды дәлелі болды.

«Кондитер» тобының түлегі Таирдің анасы Жанар Кельменбетова былай деді:

«Бұл — бірегей мүмкіндік. Егер Bolashak Charity қоры болмағанда, біз қазір жеткен деңгейге жете алмас едік: бүгінде Таир “ТАТА” инклюзивті кондитерлік цехында жұмыс істейді. Колледжде оқыған уақытында Таир кондитер мамандығын меңгерді, түрлі өнімдерді пісіруді, кәсіби техникамен және жабдықпен жұмыс істеуді үйренді. Бірақ ең бастысы — ол анағұрлым дербес, жауапты және өзіне сенімді бола түсті. Біздің отбасымыз үшін бұл бітіру кеші — өте маңызды әрі толқынысты оқиға. Таир кондитер мамандығын алды, біз оның жетістігін шын жүректен мақтан тұтамыз. Біз педагогтерге, технологтар мен шеберлерге қолдауы, білімі, төзімі және балаларымызға деген сенімі үшін алғыс айтамыз. Бүгін біз оның жетістіктеріне қуанып, болашаққа үмітпен қараймыз».

«Bolashak Charity» қоғамдық қоры Астана қаласының әкімдігіне, Астана қаласының Қоғамдық тамақтандыру және сервис колледжіне, педагогтерге, ата-аналарға, мамандарға және жоба серіктестеріне инклюзивті кәсіби білім беруді дамытуға және менталдық даму ерекшеліктері бар жасөспірімдер мен жастар үшін жаңа мүмкіндіктер жасауға қосқан үлесі үшін алғыс білдіреді.

Қарағандыда «Ерекше білім беру қажеттіліктері бар жасөспірімдер мен жастарға арналған оқу-өндірістік комбинаттар (ОӨК)» жобасының түлектеріне мемлекеттік үлгідегі куәліктерді табыстау рәсімі өтті. Аутизм, Даун синдромы, есту қабілетінің сенсорлық бұзылыстары, органикалық бұзылыстары және СДВГ бар 13 пен 19 жас аралығындағы 10 жасөспірім «Кондитерлік іс» бағыты бойынша оқуды сәтті аяқтады.

Бұл — Қарағандыда «Ерекше білім беру қажеттіліктері бар жасөспірімдер мен жастарға арналған оқу-өндірістік комбинаттар» жобасы аясындағы алғашқы түлектер легі. Оқу 6 айға созылды. Осы уақыт ішінде қатысушылар қамырмен жұмыс істеу, кондитерлік өнімдер дайындау бойынша практикалық дағдыларды меңгеріп, аспаздық пен санитария негіздерін және басқа да маңызды бағыттарды үйренді.

Жоба 2024 жылдан бастап «Bolashak Charity» қоғамдық қоры тарапынан Астана қаласы әкімдігі мен «AMANAT» партиясының қолдауымен жүзеге асырылып келеді. Жобаның географиясы Астана, Қарағанды, Орал және Атырау қалаларын қамтиды. Жалпы жоба аясында даму ерекшеліктері бар 130-дан астам жасөспірім мен жас оқудан өтті.

Жоба қатысушылардың әлеуметтік бейімделуіне, кәсіби білім алуына және одан әрі жұмысқа орналасуына ықпал етеді. Ол 7–11 сынып оқушылары мен ересектерге арналған колледждер базасында мамандандырылған кәсіби алаңдарды ашуды көздейді. Жобаның мақсаты — ерекше білім беру қажеттіліктері бар жасөспірімдер мен жастарға кәсіби білім алу, әлеуметтену және кейіннен жұмысқа орналасу мүмкіндіктерін ұсыну.

ОӨК-де оқыту 8–10 адамнан тұратын шағын топтарда ұйымдастырылады. Курстың ұзақтығы таңдалған дайындық бағытына байланысты 6 айдан 9 айға дейін созылады. Оқу процесі практикалық бағытқа негізделген: сабақтар колледждер базасында, оқу шеберханалары мен кәсіби жабдықтарды пайдалана отырып өткізіледі. Қатысушыларды өндірістік оқыту шеберлері, қолданбалы мінез-құлық талдауы мамандары және тьюторлар кіретін пәнаралық команда сүйемелдейді. Оқу барысында визуалды кестелер, чек-парақтар, қадамдық нұсқаулықтар және сабақтардың құрылымдалған тәртібі қолданылады. Бұл оқытудың тұрақтылығын арттыруға және қатысушылардың алаңдаушылығын төмендетуге көмектеседі.

Іс-шараға ОӨК оқушылары, ата-аналар, мамандар, «Bolashak Charity» қоғамдық қорының өкілдері, қаланың әлеуметтік кәсіпкерлері, қор серіктестері, сондай-ақ журналистер қатысты.

«2015 жылдан бері біздің қор аутизмі және менталдық дамудың басқа да ерекшеліктері бар балалар үшін инклюзивті білім беруді дамыту бағдарламасын жүзеге асырып келеді. Дәл сол жылы біз елімізде алғашқылардың бірі болып мектептер мен балабақшаларда инклюзияны қолдау кабинеттерін аштық. Уақыт өте келе біздің оқушыларымыз есейді, сол кезде алдымызда келесі маңызды мәселе — даму ерекшеліктері бар жасөспірімдер мен ересектерді кәсіби оқыту міндеті тұрды. Осылайша 2024 жылы “Оқу-өндірістік комбинаттар” жобасы пайда болды.

Біз үшін инклюзияны тек елордада ғана емес, өңірлерде де жүйелі түрде дамыту маңызды. 2019 жылы біз Қарағандыда мектептер жанынан алғашқы инклюзияны қолдау кабинеттерін аштық. Бүгінде сол кабинеттердің түлектері де кәсіби дағдылар алу үшін ОӨК-ге келіп жатыр. Жалпы біз Қарағандыдағы 6 мектепте ИҚК аштық: №5 ЖББМ, №10 мектеп, “№33 мектеп – бөбекжай-бақша кешені” КММ, №48 ЖББМ, №82 мектеп және Әл-Фараби атындағы №102 мектеп-гимназия.

2024 жылы біздің қор Қарағандыда аутизмі, Даун синдромы және басқа да даму ерекшеліктері бар балаларға арналған алғашқы инклюзивті футбол секциясын ашты. Бүгінде онда 10 мен 18 жас аралығындағы 13 жасөспірім жаттығады. Біздің жобаларымыз өңірде әрі қарай да белсенді дамиды деп сенеміз және әлеуметтік кәсіпкерлер мен бизнесті менталдық даму ерекшеліктері бар адамдарды тағылымдамадан өткізу және жұмысқа орналастыру бағытында ынтымақтастыққа шақырамыз», — деп атап өтті «Bolashak Charity» қоғамдық қорының директоры Азамат Божақ.

ОӨК-дегі оқыту мінез-құлық аналитигі, мінез-құлық бағдарламаларының кураторы, психолог Сандуғаш Жарованың сүйемелдеуімен өтті:

«Практикалық оқытудың басында ОӨК-тің көптеген оқушылары тіпті базалық асүй-тұрмыстық әрекеттерді орындауда қиындықтарға тап болды: құрал-жабдықтарды сенімсіз қолданды, қарапайым әрекеттерді орындау және қауіпсіздік ережелерін сақтау кезінде үнемі қолдауды қажет етті. Оқу барысында біз айтарлықтай ілгерілеуді байқадық: балалар педагогтің бақылауымен асүй пышағын дұрыс ұстауды, қарапайым өнімдерді турауды, жұмыртқа жаруды, бұлғауышты пайдалануды, қамыр илеуді, тағам дайындау реттілігін сақтауды және өз жұмыс орнын жинауды үйренді. Ең маңыздысы, практикалық дағдылармен қатар олардың бойында сенімділік, нұсқаулықтарға мұқият қарау және дербестік артты. Біздің оқушыларымыз үшін бұл жай ғана аспаздық дағдылар емес — бұл неғұрлым тәуелсіз әрі қауіпсіз күнделікті өмірге жасалған қадам».

Қарағанды ОӨК түлегі, 19 жастағы Екатеринаның анасы Татьяна Смола былай деп атап өтті:

«Біз үшін бұл оқу өте маңызды кезең болды. Катя қамырдың әртүрлі түрлерімен: үгілмелі, ашытқылы, бисквитті және қатпарлы қамырмен жұмыс істеуді үйренді. Ол бәліш, ватрушка және басқа да өнімдерді дайындап көрді. Анасы ретінде мен үшін оның жаңа дағдыларды меңгеріп, өзіне деген сенімділігі мен іске қызығушылығы артып келе жатқанын көру өте құнды. Мен әрдайым қызымның жанында болып, оны қолдауға тырыстым, бірақ бүгінде оның көп нәрсені өзі жасай алатынын көріп отырмын. Біздің отбасымыз үшін бұл — үлкен қуаныш және оның дербестігіне жасалған маңызды қадам».

Іс-шара «Bogachi» компаниясы мен «Село Лесное» сауда маркасының қолдауымен өтті.

26 мамырда Атырауда «Сервис» колледжінің базасында даму ерекшеліктері бар жасөспірімдер мен жастарға арналған алғашқы Оқу-өндірістік комбинаттың (ОӨК) салтанатты ашылуы өтті. Атыраудағы Оқу-өндірістік комбинат «Bolashak Charity» Қоғамдық қорының бастамасымен, «Теңізшевройл» компаниясының демеушілік қолдауымен ашылды. Жоба 2024 жылдан бері «Bolashak Charity» Қоғамдық қоры тарапынан «AMANAT» партиясы мен жергілікті әкімдіктердің қолдауымен жүзеге асырылып келеді.

ОӨК-де «Кондитер», «Наубайшы», «Тігін ісі» бағыттары бойынша аутизмі, Даун синдромы, психикалық және сөйлеу дамуының тежелуі, зияткерлік және мінез-құлық ерекшеліктері бар 14 пен 30 жас аралығындағы 30 жас білім ала бастады. Оқу тұрмыстық, әлеуметтік және кәсіби дағдыларды дамытуға, дербестікті арттыруға және алдағы тағылымдамадан өтуге, колледжге түсуге және жұмысқа орналасуға дайындыққа бағытталған. Оқу 9 ай бойы жалғасады. Курсты аяқтағаннан кейін білім алушылар мемлекеттік үлгідегі куәліктер алады. Сондай-ақ ерекше оқушылардың тиімді білім алуына жағдай жасау үшін колледжде «Bolashak Charity» Қоғамдық қоры «Теңізшевройл» компаниясының қолдауымен жабдықтаған сенсорлық демалыс кабинеті ашылды.

Атыраудағы ОӨК қатысушыларының көбі жалпы білім беретін және түзету мектептерінде оқиды, ал бір бөлігі үйде білім алады. Даму ерекшеліктеріне қарамастан, балалар шығармашылықта, спортта және әлеуметтік өмірде белсенділік танытып келеді. Олардың қызығушылықтары мен дағдыларының қатарында би, театр, вокал, футбол, жүзу, IT, модельдеу, қолөнер, аспаздық және актерлік шеберлік бар. Кейбір қатысушылар шығармашылық және спорттық конкурстардың жеңімпаздары мен жүлдегерлері болып табылады.

Оқу-өндірістік комбинат — ерекше қажеттіліктері бар жасөспірімдер мен ересектерді кәсіби оқытуға, практикалық дағдыларын дамытуға, әлеуметтендіруге және жұмысқа орналасуына жәрдемдесуге бағытталған әлеуметтік жоба. Жоба 2024 жылдан бері «Bolashak Charity» Қоғамдық қоры тарапынан жүзеге асырылып келеді. Бүгінде жобаның географиясы Астана, Қарағанды, Орал және Атырау қалаларын қамтиды. 2024 жылдан бері ОӨК аясындағы оқытумен барлығы 133 қатысушы қамтылды. Олардың ішінде 14 жасөспірім түрлі ұйымдарда тағылымдамадан өтті, 5 қатысушы жұмысқа орналасты, ал 29 қатысушы колледждерге оқуға түсті.

Жобаның мақсаты — ерекше білім беру қажеттіліктері бар жасөспірімдер мен жастарға кәсіби білім алу, әлеуметтену және әрі қарай жұмысқа орналасу мүмкіндіктерін ұсыну. Бағдарламаға 14 жастан бастап жасөспірімдер, сондай-ақ даму ерекшеліктері бар жастар, оның ішінде аутизм спектрінің бұзылыстары, жеңіл және орташа деңгейдегі зияткерлік бұзылыстары, психикалық дамудың тежелуі, Даун синдромы, ЗЖГБ және басқа да ерекшеліктері бар қатысушылар қатысады.

ОӨК-дегі оқу 8–10 адамнан тұратын шағын топтарда ұйымдастырылады. Курстың ұзақтығы таңдалған дайындық бағытына байланысты 6 айдан 9 айға дейін созылады. Оқу процесі практикалық бағытта жүргізіледі: сабақтар колледждердің базасында, оқу шеберханалары мен кәсіби жабдықтарды пайдалану арқылы өтеді. Қатысушыларды өндірістік оқыту шеберлері, қолданбалы мінез-құлық талдауы мамандары және тьюторлардан тұратын пәнаралық команда сүйемелдейді. Оқу барысында визуалды кестелер, чек-парақтар, қадамдық нұсқаулықтар және сабақтардың құрылымдалған режимі қолданылады, бұл оқытудың тұрақтылығын арттыруға және қатысушылардың мазасыздығын төмендетуге көмектеседі.

Іс-шараға ОӨК оқушылары, ата-аналар, «Bolashak Charity» Қоғамдық қорының, «Теңізшевройл» компаниясының, Атырау облысы Ішкі саясат басқармасының, «AMANAT» партиясы филиалының өкілдері, журналистер мен блогерлер қатысты.

«2015 жылдан бері біздің қор аутизмі және менталдық дамудың басқа да ерекшеліктері бар балаларға арналған инклюзивті білім беруді дамыту бағдарламасын жүзеге асырып келеді. Сол кезде біз елдегі мектептер мен балабақшаларда алғашқы инклюзияны қолдау кабинеттерін аштық. Уақыт өте келе біздің оқушыларымыз есейді, және алдымызда келесі маңызды мәселе — даму ерекшеліктері бар жасөспірімдер мен ересектерді кәсіби оқыту мәселесі тұрды. Осылайша 2024 жылы “Оқу-өндірістік комбинаттар” жобасы пайда болды.

Биыл көктемде Атырау облысының қоғамдық ұйымдарының өкілдері қордың қызметімен танысып, “Теңізшевройл” компаниясына демеушілік қолдау көрсету туралы өтінішпен жүгініп, Атырауда ОӨК ашуды ұсынды. Біз компанияға сенімі мен қолдауы үшін алғыс білдіреміз: осы қолдаудың арқасында бүгін даму ерекшеліктері бар тағы 30 жасөспірім мен ересек мамандыққа бастайтын жолын бастап отыр.

Біз үшін инклюзияны жүйелі түрде дамыту маңызды — тек елордада ғана емес, өңірлерде де. 2018 жылы біз Атырауда мектептердегі алғашқы инклюзияны қолдау кабинеттерін аштық, ал бүгінде сол кабинеттердің түлектері кәсіби дағдылар алу үшін ОӨК-ге келіп отыр. 2024 жылы біздің қор Атырауда аутизмі, Даун синдромы және басқа да даму ерекшеліктері бар балаларға арналған алғашқы инклюзивті футбол секциясын ашты, бүгінде онда 11 жасөспірім жаттығады. Біздің жобаларымыз өңірде әрі қарай да белсенді дамиды деп сенеміз және әлеуметтік кәсіпкерлер мен бизнесті менталдық даму ерекшеліктері бар адамдардың тағылымдамадан өтуі және жұмысқа орналасуы бағытында ынтымақтастыққа шақырамыз», — деді «Bolashak Charity» ҚҚ директоры Азамат Божақ.

“Теңізшевройл” үшін мұндай бастамаларды қолдау – инклюзивті қоғамды дамытуға қосылған маңызды үлес. Біз әр адамның сапалы білім алуға, лайықты еңбек етуге және қоғам өміріне толыққанды араласуға мүмкіндігі болуы тиіс деп сенеміз. Біз «Bolashak Charity» қорымен серіктестігімізді жоғары бағалаймыз және жоба қатысушыларына сәттілік, өз күшіне сенім және жаңа жетістіктер тілейміз”, - деді “Теңізшевройл” ЖШС Үкіметпен және жұртшылықпен байланыс жөніндегі бас менеджері Нұрмұхамед Қартабаев.

«Аталған бастамалардың жүзеге асуына партия тарапынан жүйелі қолдау көрсетіліп келеді. Бұл бағыттағы жұмыстарға «AMANAT»  партиясы басшылығы ерекше назар аударып, ерекше білім беру қажеттіліктері бар жастарға қолдау көрсету, олардың қоғамға бейімделуіне жағдай жасау бағытындағы жобалардың тиімді іске асуына үлес қосып келеді» - деп айтты Атырау облыстық мәслихат депутаты Фатима Тулеева.

«Bolashak Charity» Қоғамдық қоры 2018 жылдан бері Атырау облысында инклюзивті білім беруді жүйелі түрде дамытып келеді. Қордың өңірдегі алғашқы жобасы Мұрат Мөңкеұлы атындағы №6 жалпы орта мектепте Инклюзияны қолдау кабинетінің (ИКҚ) ашылуы болды. 2019–2021 жылдары қордың ИКҚ үлгісі бойынша жергілікті белсенділердің бастамасымен және бизнестің қолдауымен №3 мектеп-гимназиясында және №24 жалпы орта мектепте де ИКҚ ашылды. Қор үш инклюзияны қолдау кабинетіне әдістемелік кураторлық жүргізді, сондай-ақ өз қаражаты есебінен мамандарды оқытуды ұйымдастырды.

Атыраудағы жаңа «Оқу-өндірістік комбинат» жобасына қатысушылардың бір бөлігі — бұрын қор кураторлық еткен ИКҚ түлектері: Мұрат Мөңкеұлы атындағы №6 жалпы орта мектептен 5 адам, №24 жалпы орта мектептен 2 қатысушы және №3 мектеп-гимназиясынан 2 қатысушы.

«ОӨК жобасы даму ерекшеліктері бар жасөспірімдерге мектептен кейін оқуын жалғастыруға, үйде қалып қоймай, әлеуметтік ортаға қосылуға: қарым-қатынас жасауға, жаңа нәрселерді үйренуге, шығармашылықпен айналысуға және өз әлеуетін біртіндеп ашуға мүмкіндік береді. 8-сынып оқушылары үшін ОӨК-ге қатысу кәсіби сынаманың маңызды кезеңіне айналады. Бұл — алдағы уақытта оқуға түсу кезінде қандай қиындықтар туындауы мүмкін екенін алдын ала түсінуге, баланың мықты жақтарын көруге, қызығушылықтарын бағалауға және колледжді немесе өзіне қолайлы басқа саланы саналы түрде таңдауға дайындалуға мүмкіндік.

Инклюзияны қолдау кабинеттері мен оқу-өндірістік комбинаттар арасында сабақтастықтың қалыптасуы ерекше маңызды. Біз ИКҚ-дегі оқыту көптеген балалар үшін кейін мамандықты меңгерудің іргетасына айналғанын көріп отырмыз. Ол жерде олар табысты оқуға қажетті базалық дағдыларды алды: топта жұмыс істеу, күту, фронтальды нұсқауларды орындау, педагогтармен және құрдастарымен өзара әрекеттесу. Мұның бәрі — өмірлік маңызды дағдылар, оларсыз кәсіби оқыту әлдеқайда күрделі болар еді. Сондықтан ИКҚ-ны баланың келесі кезеңге — кәсіби және әлеуметтік дағдыларды алуға өтуіне көмектесетін негіз ретінде қарастыруға болады», — деді Екатерина Таженова, поведенциялық аналитик, мінез-құлық бағдарламаларының супервизоры, педагог-психолог, дефектология магистрі.

Мұрат Мөңкеұлы атындағы №6 жалпы орта мектеп оқушысы Тұрғамбай Абдурахимнің анасы Самал Жұмашева былай дейді:

«Менің ұлым Абдурахим 2019 жылдан бері, бірінші сыныптан бастап, “Bolashak Charity” Қоғамдық қоры ашқан №6 мектептегі инклюзияны қолдау кабинетінде оқып келеді. Оқу педагог-ассистенттердің қолдауымен бейімделген бағдарлама бойынша өтеді. Біздің отбасымыз үшін ИКҚ маңызды тірекке айналды: ұлым педагогтармен және сыныптастарымен өзара әрекеттесуді үйренді, мектеп ортасына бейімделді және өз қабілеттерін аша алды.

Абдурахим — талантты бала: оның музыкалық қабілеті бар, республикалық конкурстарда жүлделі орындар алады, жақсы оқиды, әсіресе математикаға бейімі бар. Биыл ол 8-сыныпты аяқтады, ал ОӨК жобасы біз үшін жаңа бағытты байқап көруге үлкен мүмкіндік. Ұлым кондитерлік істі оқитын болады, және біз оның пайдалы дағдылар алып, дербес өмірге қарай келесі қадам жасайтынына үміттенеміз. Ана, белсенді ата-ана және әлеуметтік кәсіпкер ретінде мен мұндай жобалардың біздің балаларымыз үшін қаншалықты маңызды екенін жақсы түсінемін. Мен үшін балаларымызда мектептегі қолдаудан кәсіби оқытуға және болашақта өзін жүзеге асыруға дейінгі жолдың жалғасы пайда болғаны ерекше құнды».

Астанада ерекше білім беруді қажет ететін жасөспірімдер мен жастарға арналған «Оқу-өндірістік комбинаттар» жобасы түлектеріне мемлекеттік үлгідегі куәліктерді табыстау рәсімі өтті. Биыл ерекшеліктері бар 22 жасөспірім мен жастар «Кондитер», «Тігін өндірісі және киімді модельдеу» және «3D-дизайн» бағыттары бойынша оқуды сәтті аяқтады.

Жоба 2024 жылдан бастап «Bolashak Charity» қоғамдық қорының бастамасымен Астана қаласы әкімдігінің және «AMANAT» партиясының қолдауымен жүзеге асырылып келеді. 2026 жылы жобаның демеушісі ретінде Астанада «Кондитер» бағыты бойынша 10 қатысушының оқуын қаржыландырған Orda Invest компаниясы қолдау көрсетті.

Жобаның мақсаты — ерекше білім беруді қажет ететін жасөспірімдер мен жастарға кәсіби білім алу, әлеуметтену және әрі қарай жұмысқа орналасу мүмкіндіктерін ұсыну. Бағдарламаға 14 жастан бастап жасөспірімдер, сондай-ақ даму ерекшеліктері бар жастар, соның ішінде аутизм спектрінің бұзылыстары, жеңіл және орташа деңгейдегі интеллектуалдық бұзылыстары, психикалық дамудың тежелуі, Даун синдромы, СДВГ және басқа да ерекшеліктері бар қатысушылар қатысады.

ОӨК аясындағы оқыту 8–10 адамнан тұратын шағын топтарда ұйымдастырылады. Курстың ұзақтығы таңдалған дайындық бағытына қарай 6 айдан 9 айға дейін созылады. Оқу процесі практикалық бағытта жүргізіледі: сабақтар колледждер базасында оқу шеберханалары мен кәсіби жабдықтарды пайдалана отырып өтеді. Қатысушыларды өндірістік оқыту шеберлері, қолданбалы мінез-құлық талдауы мамандары және тьюторлардан тұратын пәнаралық команда сүйемелдейді. Оқу барысында визуалды кестелер, чек-парақтар, қадамдық нұсқаулықтар және құрылымдалған сабақ режимі қолданылады. Бұл қатысушылардың оқу процесіне бейімделуін арттырып, алаңдаушылық деңгейін төмендетуге көмектеседі.

Бүгінде жоба Астана, Қарағанды, Орал және Атырау қалаларында іске асуда. 2024 жылдан бері ОӨК аясындағы оқытумен 133 қатысушы қамтылды. Олардың ішінде 14 жасөспірім түрлі ұйымдарда тағылымдамадан өтті, 5 қатысушы жұмысқа орналасты, ал 29-ы колледждерге оқуға түсті.

2025–2026 оқу жылында Астанадағы жобаға 15 пен 28 жас аралығындағы аутизм спектрінің бұзылыстары, Даун синдромы, психикалық дамудың тежелуі, интеллектуалдық бұзылыстары, сөйлеу және есту қабілетінің бұзылыстары бар 22 жасөспірім мен жас қатысты. Оқу алты ай бойы — аптасына екі рет үш сағаттан — Астана қаласының Қоғамдық тамақтандыру және сервис колледжі базасында, сондай-ақ жобаның серіктесі BURO Architecture & Design кеңсесінде өтті. «Кондитер» бағыты бойынша 10 қатысушы, «Тігін өндірісі және киімді модельдеу» бағыты бойынша 7 қатысушы, «3D-дизайн» бағыты бойынша 5 қатысушы оқуды аяқтады.

Оқу барысында қатысушылар қамырмен жұмыс істеу, кондитерлік өнімдер дайындау бойынша практикалық дағдыларды меңгерді, аспаздық пен санитария негіздерін, тігін тігуді, маталармен және тігін машиналарымен жұмыс істеуді үйренді, сондай-ақ 3D-дизайн және модельдеу саласында базалық білім алды.

2025 жылғы маусым айында Көкшетаудан келген аутизмі бар 15 жастағы Батырхан Ұлықмановтың отбасы ұлының болашағы үшін оңай емес, бірақ маңызды шешім қабылдап, Астанаға көшті. Сол кезде Батырхан 8-сыныпты аяқтаған болатын, ал ата-анасы оның алдағы жолы — кәсіби білім алуы, әлеуметтенуі, дербестігі және өмірден өз орнын табу мүмкіндігі туралы жиі ойлана бастаған еді. Туған қаласында даму ерекшеліктері бар жасөспірімдерге арналған мұндай мүмкіндіктер жеткіліксіз болғандықтан, көшу отбасы үшін Батырханның жаңа мүмкіндіктеріне деген үміт пен сенімге толы қадам болды.

«Батырхан — сабырлы, мейірімді әрі шынайы бала. Оған шулы ортада болу, адамдармен қарым-қатынас жасау және тез тіл табысу оңай емес. Біз Көкшетаудан Астанаға ұлымыздың болашағы үшін — оның дамуына, әлеуметтенуіне және кәсіби білім алуына көбірек мүмкіндік беру үшін көштік. Bolashak Charity қорының ОӨК жобасына қабылдау туралы хабарландыруын көргенде, бұл біз үшін үлкен үміт болды. Батырханның жобаға қабылданғанына қатты қуандық. Оқу барысында ол өзіне сенімді бола түсті, жаңа дағдыларды меңгеріп, тапсырмаларды орындауды, командада жұмыс істеуді және бастаған ісін соңына дейін жеткізуді үйренді. Бірақ мен үшін ана ретінде ең маңыздысы — оның достары пайда болды. Біздің ұлымыз үшін бұл үлкен қадам», — деп бөлісті «Кондитер» бағыты бойынша ОӨК жобасының түлегі Батырханның анасы Гүлжайна Буранова.

Іс-шараға «Bolashak Charity» ҚҚ Қамқоршылық кеңесінің төрағасы Динара Гаплан, Астана қаласы Білім басқармасының басшысы Қасымхан Сенғазыев, Orda Invest компаниясының маркетинг, сату және сервис жөніндегі басқарушы директоры Өркен Нұрылда, Қоғамдық тамақтандыру және сервис колледжінің директоры Зауре Клышбаева, BURO академиясының негізін қалаушы Арайлым Беисова, сондай-ақ түлектер мен олардың ата-аналары, мамандар, әлеуметтік кәсіпкерлер және басқа да қонақтар қатысты.

«Біз үшін ОӨК жобасының тек кәсіби дағдылар беріп қана қоймай, даму ерекшеліктері бар жасөспірімдер мен жастардың өмірінде нақты өзгерістерге жол ашқаны маңызды. Үшінші легтің қорытындысы бойынша біз ата-аналар арасында ішкі сауалнама жүргіздік: жобаның орташа бағасы 10 балдың 9,8 балын құрады, ал ата-аналардың 73%-ы балаларының мінез-құлқы мен дамуында айтарлықтай оң өзгерістер болғанын атап өтті.

Ата-аналар балаларының дербестігі мен өзіне деген сенімінің артқанын, коммуникациясының жақсарғанын, нұсқаулықтарды орындау, топта жұмыс істеу және тапсырмаларды жауапкершілікпен атқару дағдылары қалыптасқанын айтады. Біз үшін бұл әсіресе құнды, өйткені әрбір осындай дағдының артында үлкен дербестікке, әлеуметтенуге және болашақта жұмысқа орналасуға жасалған қадам тұр. Ата-аналардың 100%-ы жобаны басқа отбасыларға ұсынуға дайын екені, ал 67%-ы балалары үшін тағылымдамадан өту және әрі қарай жұмысқа орналасу мүмкіндігін қарастырып отырғаны да маңызды көрсеткіш.

Біз Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігіне ОӨК үлгісі бойынша даму ерекшеліктері бар жасөспірімдерге арналған практикалық бағыттағы кәсіби оқытудың мемлекеттік жүйесін дамытуға жағдай жасау жөнінде ұсыныстар бердік. Жобаны 2024 жылдан бері жүзеге асыра отырып, біз кәсіби оқыту моделін ғана қалыптастырып қоймай, келесі кезеңге — менталды бұзылыстары бар адамдарды сүйемелденетін жұмысқа орналастыру бағытына өткенімізді сеніммен айта аламыз. Бұл модель мамандардың, тьюторлардың және мінез-құлық аналитиктерінің қатысуын көздейді, және біз бизнесті оны енгізу процесінде қолдауға дайынбыз», — деп атап өтті «Bolashak Charity» ҚҚ Қамқоршылық кеңесінің төрағасы Динара Гаплан.

«Bolashak Charity» қоғамдық қоры инклюзивті «ТАТА» кондитерлік цехымен серіктестікте жұмыстың жаңа бағытын — «Жұмыс орнында сүйемелдеу» жобасын іске қосады. Жоба аясында ОӨК-тің қазіргі және алдыңғы лектерінің алты түлегін «ТАТА» инклюзивті кондитерлік цехына жұмысқа орналастыру жоспарланып отыр. Қатысушылардың жұмыс орнында сәтті бейімделуі үшін оларды педагог-ассистенттер сүйемелдейді, ал қордың мінез-құлық аналитигі түлектерге де, жұмыс берушіге де әдістемелік және мінез-құлықтық қолдау көрсетеді. Мұндай формат оқудан нақты жұмыспен қамтуға қауіпсіз әрі кәсіби өту маршрутын қалыптастыруға мүмкіндік береді.

«Біз Bolashak Charity қоғамдық қорының қызметін бұрыннан бақылап келеміз және қордың инклюзия тақырыбына қаншалықты жүйелі қарайтынын көріп отырмыз. Біз үшін бұл серіктестік — ОӨК түлектерін жай ғана жұмысқа қабылдау емес, инклюзивті өндірістің дұрыс моделін бірге қалыптастыру мүмкіндігі. Бүгінде кәсіпкерлерде даму ерекшеліктері бар адамдар үшін жұмыс орындарын ашуға ниет болғанымен, көбіне нақты алгоритм жетіспейді: команданы қалай дайындау керек, жұмыс процестерін қалай ұйымдастыру қажет, қызметкерлердің бейімделуі мен сүйемелдеуін қалай қамтамасыз ету керек деген сұрақтар бар. Сондықтан қор мамандарының, педагог-ассистенттердің және мінез-құлық аналитигінің қатысуы біз үшін өте маңызды. Мен ұлым сияқты адамдар өмірден өз орнын, достарын, әріптестерін және сүйікті ісін таба алатын орын құруды армандаймын», — деп атап өтті «ТАТА» инклюзивті кондитерлік цехының, «DARMED» клиникалар желісінің негізін қалаушы, акушер-гинеколог дәрігер, аутизмі бар баланың анасы Айгүл Ешматова.

Іс-шара «Sak Clinic», «Orta Community», «Cvety.kz», «Село Лесное» сауда маркасы, «Hampton by Hilton» қонақүйі, «Sapadent», «My Dent» стоматологиялары, сондай-ақ «Bogachi», «MEGOGO» және «Imaanstudio» компанияларының қолдауымен өтті.

26 сәуір күні Астана қаласында жыл сайын өткізілетін төртінші қайырымдылық Run for Autism жүгіру жарысы өтті. Жиналған 42 млн теңгеден астам қайырымдылық қаражаты аутизмі бар және өзге де менталдық бұзылыстары бар жасөспірімдер мен ересектерді кәсіби оқытуға бағытталады. Іс-шараны Bolashak Charity серіктестердің қолдауымен ұйымдастырды.

Жарыстың мақсаты – қоғамның аутизм туралы хабардарлығын арттыру, аутизмі бар адамдардың өмір сапасын жақсарту, олардың әлеуметтенуі мен өзін-өзі басқаруға жағдай жасау, сондай-ақ инклюзияны дамыту.

Іс-шара аутизм мәселесі туралы ақпараттандыру айына орайластырылды. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы дерегіне сәйкес, аутизм шамамен әрбір 100 баланың бірінде кездеседі, ал әлемде аутизм спектрінің бұзылыстары бар адамдар саны 75 миллионнан асады. 2026 жылғы 1 сәуірдегі ресми мәлімет бойынша, Қазақстанда АСБ диагнозымен динамикалық бақылауда 18 153 адам тұр, оның 17 713-і — кәмелетке толмағандар (97,5%). Халықаралық сарапшылар мен қоғамдық ұйымдардың деректеріне сәйкес, Қазақстандағы АСБ бар балалар саны ресми көрсеткіштен едәуір жоғары болып, 35 мыңнан асуы мүмкін. Елордада АСБ диагнозымен 4 368 адам тіркелген, оның 4 232-сі — балалар (96,8%).

Run for Autism — аутизмді зерттеуді қолдауға қаражат жинауға бағытталған халықаралық бастама. Қазақстанда Run for Autism жүгіру жарысын Bolashak Charity қоры алғаш рет 2023 жылы өткізді. Үш жыл ішінде жарыстарға 6 443 адам қатысып, 42 348 444 теңге қайырымдылық қаражаты жиналды. Осы қаражатқа Астана қаласы мен Қостанай облысы аумағындағы балабақшаларда, мектептерде және колледждерде 25 инклюзияны қолдау кабинеті ашылды.

Жарыс төрт қашықтық бойынша өтті: 1 км, 2,5 км, 5 км және 10 км. Қатысу құны 8 990 теңгеден 11 990 теңгеге дейін болды. Барлығы қайырымдылық жүгіру жарысына 26 қаладан 5 000 адам қатысты: Ақтөбе, Ақтау, Алматы, Астана, Атбасар, Атырау, Аягөз, Балқаш, Ерейментау, Қарағанды, Көкшетау, Қостанай, Қызылорда, Павлодар, Петропавл, Семей, Степногорск, Талдықорған, Тараз, Теміртау, Түркістан, Орал, Өскемен, Шахтинск, Шымкент, Екібастұз.

Жарысқа даму ерекшеліктері бар 100-ден астам адам қатысты (аутизм, Даун синдромы, церебралды сал ауруы, есту қабілеті бұзылған спортшылар, тірек-қимыл аппараты бұзылған жандар және т.б.). Онлайн жүгіру жарысына Қазақстанның 30 қаласынан, сондай-ақ Ұлыбритания мен Ресей елдерінен 140 адам қатысты.

Іс-шара аясында дәстүр бойынша аутизмі бар және өзге де даму ерекшеліктері бар балаларға арналған «Көңілді старттар» спорттық-ойын эстафетасы өткізілді. Оған аутизм, Даун синдромы, церебралды сал ауруы, психикалық және сөйлеу дамуының тежелуі, дислексиясы бар 5 пен 14 жас аралығындағы шамамен 180 бала қатысты. Эстафетадан кейін балаларға іс-шара серіктестерінің сыйлықтары табысталды.

«Run for Autism — ерекше шара, өйткені оған біздің жобаларымыздағы жасөспірімдер, олардың отбасылары, педагогтер, серіктестер және қор достары қатысады. Сондықтан бұл жүгіру жарысы жай ғана іс-шара шеңберінен шығып, түрлі қалалардағы адамдарды ортақ идея төңірегіне біріктіретін шынайы қозғалысқа айналды.

Біз жобаны бастаған кезде қоғам назарын аутизм мен менталдық денсаулық тақырыбына аударуды мақсат еттік. Бүгінде мыңдаған адам бізбен бірге стартқа шығады. Бұл қоғамның барған сайын ашық, саналы болып, маңызды әлеуметтік бастамаларды қолдауға дайын екенін көрсетеді. Алдыңғы жылдардағы қатысушылардың арқасында біз ондаған инклюзияны қолдау кабинеттерін аша алдық. Онда аутизмі бар және өзге де менталдық ерекшеліктері бар жүздеген бала күн сайын мамандар көмегін алады.

Бүгінде балалар өсіп, есейіп келеді, олармен бірге біздің бағдарламаларымыз да дамуда. Біз аутизмі бар жасөспірімдер мен жастарды кәсіби оқыту бағытын кеңейтіп жатырмыз. Биылғы жүгіру жарысы аясында жиналған қаражат дәл осы мақсаттарға бағытталады.

Бұл жүгіру жарысы — іс-шараны ұйымдастыруға атсалысқан көптеген адамдар мен компаниялардың қолдау белгісі. Әрбір серіктеске, Астана қаласының әкімдігіне, A-Event компаниясына және өзге де ұйымдарға шынайы алғысымды білдіремін», — деп атап өтті Bolashak Charity ҚҚ Қамқоршылық кеңесінің төрайымы Динара Гаплан.

Жүгіру жарысына халықаралық компаниялардың қызметкерлері, шетелдік елшіліктердің өкілдері, оның ішінде Ұлыбритания, Испания, Түркия, Швеция, Эстония елдерінің дипломаттары, сондай-ақ Еуропалық Одақ Делегациясы өкілдері қатысты. Жарысқа Ресей елінен де қатысушылар қосылды — Мәскеу, Санкт-Петербург және Якутск қалаларынан.

РАС диагнозы бар 12 жастағы жасөспірімнің анасы, мінез-құлық талдаушысы және супервизор Юлия Асфина Run for Autism жарысына арнайы Мәскеу қаласынан ұшып келді:

«Өкінішке қарай, Ресейде әзірге Run for Autism жобасы жоқ, бірақ бір күні оның пайда боларына өте үміттімін. Bolashak Charity қорының Астана қаласында осындай жарыс ұйымдастырғаны керемет, әрі менің оның бір бөлігі болуға мүмкіндігім бар. Аутизм тақырыбымен күн сайын әрі кәсіби өмірімде, әрі жеке өмірімде бетпе-бет кездескен адам ретінде, РАС бар балаларды қолдайтын жобаға қатысу мен үшін ерекше маңызды. Мен жүгіруді де жақсы көремін және жарыстар мен жартылай марафондарға тұрақты түрде қатысамын. Биыл мен Run for Autism жарысына екінші рет қатысып отырмын. Өткен жылы Мәскеу қаласында онлайн форматта жүгірдім. Сол кезде ұйымдастырушылар маған медаль мен футболкасы бар старттық пакетті өте жылдам жеткізді, бұл өте жағымды болды. Ал биыл мен Астана қаласында жүгіріп жатырмын. Осындай мықты әрі шабыттандыратын жобаның бір бөлігі болып, біздің керемет балаларымызды қолдау өте құнды», — деп атап өтті Юлия Асфина.

Кулянда Атчибаева немересі Ахмадимен бірге жарысқа Атырау облысынан келді. Олар 1 шақырым қашықтыққа жүгірді. Ахмади 17 жаста, оның Даун синдромы бар. Ол күн сайын Мақат аудандық оңалту орталығына барады. Кулянда апа немересінің дамуына белсенді түрде көңіл бөледі: екеуі бірге Қазақстанның түрлі қалаларына даму ерекшеліктері бар балаларға арналған спорттық жарыстарға тұрақты түрде қатысады — жүзу, жүгіру, секіру, шаңғы спорты және басқа бағыттар бойынша.

«Мен үнемі немереме арналған қандай іс-шаралар, жарыстар, сауықтыру лагерьлері және өзге де мүмкіндіктер өтіп жатқанын қадағалап жүремін. Біз барлық жерде қатысуға тырысамыз. Менің мұның бәрін жасауымдағы ең басты мақсатым — әлеуметтену мен қарым-қатынас. Немерем адамдармен араласа алса, өз бетінше болып, қоғамда сенімді өмір сүрсе деймін. Немереме қазір 17 жас болды, сондықтан оның болашағы туралы жиі ойлана бастадым. Жақында біз Атырау қаласындағы «Оқу-өндірістік комбинат» жобасына жазылдық. Бұл жобаны біздің қаламызда Bolashak Charity қоры Теңізшевройл компаниясының қолдауымен іске қосып жатыр. Бұл біздің отбасымыз үшін үлкен қуаныш», — деп бөлісті Кулянда Атчибаева.

Мәре сызығын кесіп өткен жарысқа қатысушыларға естелік медальдар табысталды, ал әр қашықтық бойынша алғашқы үш жеңімпаз дипломдармен марапатталды. Барлық жүгірушілерге старттық пакеттер берілді. Оның құрамына шоппер сөмкесі, жүгіруге арналған футболка, старт нөмірі, ақпараттық парақша, сыйлықтар ұтысына қатысу талоны, құрт, дрип-кофе пакеті, кинезио-тейп, сутекті магний (Supreme H₂), косметологиялық қызметтерге сертификаттар, мұздатылған йогурт және бургерханаға сертификаттар кірді.

Жарысқа қатысушылар арасында 20-дан астам бағалы сыйлықтар мен тартулар ойнатылды. Олардың қатарында екі адамға арналған Грузия еліне саяхат, 1 тонна бензин, смартфон, бес жұлдызды қонақүйлерде тұруға сертификаттар, бір айлық кофе қоры, бір жылдық мұздатылған йогурт қоры, тау велосипеді және басқа да сыйлықтар болды.

Іс-шараны 70-тен астам демеуші мен серіктес қолдады. Олардың қатарында: Астана қаласы әкімдігі, «NAK» құрылыс холдингі, ALSTOM, TechnoGym компаниялары, «Село Лесное» сауда белгісі, KAZZINC, Dandelion, Garden, «Курочка Ряба», Ozen, MYD Production, Drinkit Coffee, G-Life, Qazaq Oil, TUMI, Fix Price, SARQYT, Y Cosmetology, VEOLES, Арзан ALEM e-commerce Turan Water, A-Event, INTERTOP, Rixos Borovoe, NAVAT чайхана, Abyroi, iSpace, AI Trust Clinic, Chaplin Cinemas, FlyArystan, Summer Love Frozen Yogurt, Мясная лавка FARШ/Бургерная, QAZAQ ATHLETICS, Cheese Show, Digital Boards, LIFTMEDIA, ТРЦ Keruen, 5G Kcell Activ, ARGYMAQ, Hilton Astana, ASTANA PRODUCTION, Marwin, Sundar Yoga, «Орловские бани», ANTA, Ailand, IT-компания Digital Bords, My Start, Mustafin Magazine, ASTANA TV, Love Radio Qazaqstan, Codus Media, Aitmedia, Proreklama және басқа да ұйымдар бар. Ақпараттық серіктестер: «Хабар» Агенттігі» АҚ, «Euronews», «Qazsport», «Astana TV», «Almaty TV» телеарналары, «AMANAT MEDIA GROUP» медиа холдингi, «Mustafin Magazine», «Aitmedia», «Smartnews», «InfoTimes», «Kaztourism.media» сайттары. 

«Bolashak Charity» қоғамдық қоры Қазақстан футбол федерациясымен бірлесіп және «Freedom Shapagat» қорының демеушілігімен жүзеге асырылып жатқан UNI Football League жобасы УЕФА-ның Grassroots Awards марапаттау рәсімінде 2025/2026 маусымындағы «Үздік мүгедектік бастамасы» санатында қола жүлде жеңіп алды.

UNI Football League ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар мен жасөспірімдердің әлеуметтенуін және дамуын ілгерілетуге бағытталған. Бастама 10 жастан 18 жасқа дейінгі аутизм және Даун синдромына шалдыққан қатысушыларға қауіпсіз және бейімделген ортада футбол ойнауға мүмкіндік береді, олардың физикалық дамуына және белсенді қоғамдық өмірге араласуына ықпал етеді.

UNI Football League алғашқы ұлттық турнирі 2025 жылы Астанада Қазақстандағы Испания елшілігінің қолдауымен өтті. Жоба Қазақстан бойынша тоғыз қаланы қамтиды, онда 120-дан астам бала мамандандырылған секцияларға қатысып жатыр, ал қатысушылар санын 160-қа дейін кеңейту жоспарлануда. Жобаға УЕФА лицензиясы бар, инклюзивті білім беру бойынша оқытылған жаттықтырушылар қатысады, ал қызметкерлер үшін мамандандырылған оқыту курстары ұйымдастырылды.

UEFA Grassroots Awards 2010 жылдан бері футболға қосқан үлестері мен жетістіктерін атап табысталады. Үміткерлерді жыл сайын Еуропаның ұлттық футбол қауымдастықтары ұсынады, ал жеңімпаздарды ұйымның жергілікті комиссиясының ұсыныстары негізінде УЕФА Даму және техникалық көмек комитеті таңдайды.

Астанада аутизм спектрінің бұзылыстары (АСБ) бар балалардың ата-аналарына арналған төртінші жыл сайынғы Autism Talks-2026 кездесуі өтті. Іс-шара аутизм туралы ақпарат тарату жөніндегі дүниежүзілік күнге орай ұйымдастырылды.

500-ден астам қатысушы — ата-аналар, мамандар мен сарапшылар — бір алаңда бас қосып, әдетте ашық айтылмайтын мәселелерді талқылады. Іс-шараны Bolashak Charity қоғамдық қоры ұйымдастырды. Кездесу төртінші рет AMANAT партиясының қолдауымен «Кедергісіз келешек» бағдарламасы аясында өткізілді.

2 сәуір — БҰҰ Бас Ассамблеясының шешімімен бекітілген аутизм туралы ақпарат тарату күні. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметінше, аутизм шамамен әрбір 100 баланың бірінде кездеседі, ал әлемде АСБ бар адамдар саны 75 миллионнан асады.

Психикалық денсаулық орталығының деректеріне сәйкес, 2026 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша Қазақстанда АСБ диагнозымен динамикалық бақылауда 18 153 адам тіркелген, оның ішінде 17 713-і — кәмелетке толмағандар (97,5%). Астанада 4 368 адам тіркелген, оның 4 232-сі — балалар (96,8%).

Autism Talks — ата-аналар өз тәжірибесімен бөлісетін ашық алаң. Мұнда диагнозды қабылдаудан бастап, тиімді шешімдерді табу және отбасы өмірін ұйымдастыруға дейінгі нақты тәжірибелер айтылады. Кездесу форматы жеке оқиғаларға, практикалық кейстерге және ашық диалогқа негізделген.

Биыл спикер ретінде қатысуға шамамен 100 өтінім түсті, оның ішінде халықаралық өтінімдер де бар. Қорытынды бағдарламаға Астана, Қарағанды, Талдықорған және Орал қалаларынан 10 спикер енгізілді.

Баяндамалар отбасылар жиі кездесетін негізгі мәселелерді қамтыды: диагнозды қабылдау және ата-аналардың эмоционалдық жағдайы, жасөспірімдердің дамуы мен дербестігі, бейімделген спорт, сондай-ақ мектепте және үйде мінез-құлықпен жұмыс істеу.

Іс-шараның бірінші бөлігінде TED Talk форматында ата-аналар мен практиктер сөз сөйледі: қордың менталдық денсаулық жобасының қатысушысы, ерекше баланың анасы Айгүл Киналиева; «Жанасу-Прикосновение» қорының құрылтайшысы, «Вместе» орталығының тең құрылтайшысы және АСБ бар жасөспірімнің анасы Динара Идрисова; «ABAQUS-DARYN» қоры мен орталығының негізін қалаушылар, АСБ бар жасөспірімнің ата-аналары Дархан және Шынар Ажмолдаевтар; қордың мінез-құлықтық бағдарламалар супервизоры және кураторы, түзету орталығының жетекшісі Мадина Татубаева; сондай-ақ «Batyl Jureq» қорының тең құрылтайшысы, менталдық ерекшеліктері бар балаларға арналған бейімделген спорт жобасының жетекшісі, ДЦП бар баланың анасы Гауһар Акижанова.

ОФ «Bolashak Charity» Қамқоршылық кеңесінің төрайымы Динара Гаплан:

«Сәуір айы біз үшін ерекше. Біз оны ата-аналар мен мамандар арасындағы ашық диалог алаңы — Autism Talks-пен бастап, Қазақстанда және оның шегінен тыс мыңдаған адамды біріктіретін Run for Autism қайырымдылық жүгіруімен аяқтаймыз. Autism Talks төрт жыл ішінде Астана мен Алматы қалаларында шамамен 1000 ата-ана мен маманды қамтыды. Қор 10 жылдан астам уақыт бойы инклюзивті білім беруді жүйелі түрде дамытып келеді — инклюзияны қолдау кабинеттерін ашудан бастап, мамандарды даярлау және заңнамалық деңгейдегі өзгерістерге дейін. Бүгінде қор моделі бойынша елімізде 1 500-ден астам инклюзияны қолдау кабинеті жұмыс істейді, ал жобаларымыз мыңдаған отбасын қамтыды. Биыл көктемде біз білім беру ұйымдарында қолданбалы мінез-құлық талдауын (ABA) енгізу бойынша әдістемелік ұсынымдарды да ұсындық. Бұл құрал біздің көпжылдық тәжірибемізді жинақтайды және ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалармен күнделікті жұмыс істейтін мамандар мен ата-аналарға пайдалы болады. Әдістемелік құрал қордың сайтында ашық қолжетімді».

Айгүл Шакибаева, заңгер, құқық қорғаушы, «Ерекше бала құқықтары» жобасының жетекшісі:

«Аутизмі бар адам есейген сайын оған да, оның отбасына да түсінікті әрі үздіксіз қолдау жүйесі қалыптасуы тиіс. Бүгінгі мәселе қызметтердің жоқтығында емес, олардың жүйесіздігі мен өмірлік маршруттың бірыңғай логикасының болмауында. АСБ бар адамдар әртүрлі құқықтық және әлеуметтік мәртебеде болады — мүгедектігі бар және жоқ, қабілеті мен қажеттілігі әртүрлі. Бұл икемді, бірақ жүйелі сүйемелдеу моделін талап етеді. Мұндай нақты маршрут болмаған жағдайда, отбасылар қолдау жүйесін өздері құруға мәжбүр болып, іс жүзінде мемлекеттік механизмдердің орнын басады. Өз тәжірибемде құқықтық тұрғыда нақты жауабы жоқ сұрақтармен жиі кездесемін. Мысалы, мүгедектігі бар және жоқ балаға қандай қызметтер кепілдендірілген, мүгедектік рәсімделмеген, бірақ қолдау қажет болған жағдайда еңбекке орналасу мүмкіндіктері қандай. Осындай қиындықтар медициналық оңалтуда, білім беру және әлеуметтік қызметтерді алуда да кездеседі. Осы мәселелерді шешу — түсінікті әрі қолжетімді қолдау жүйесін қалыптастырудың маңызды қадамы».

Айгүл Киналиева, ерекше баланың анасы, ОФ «Bolashak Charity» қорының менталдық денсаулық жобасының қатысушысы:

«Диагнозды қабылдау — ең алдымен өзіңді ерекше баланың ата-анасы ретінде қабылдаудан басталады. Ұзақ уақыт бойы мен баламды емес, өзімді осы рөлде қабылдай алмадым. Қордың психотерапиялық тобы мен үшін үлкен бетбұрыс болды. Мен “ерекше ата-ана” ретіндегі өзімді қабылдаудың қаншалықты қиын екенін түсіндім, содан кейін ғана біртіндеп қабылдауға және ішкі тыныштыққа келе алдым. Бұл тәжірибе тек мен үшін ғана емес екенін де көрдім — дәл осындай күйді басқа ата-аналар да бастан кешіреді. Бұл — сырт көзге байқала бермейтін, бірақ отбасының жағдайына қатты әсер ететін терең ішкі үдерістер. Осы кезеңнен кейін маған әлдеқайда жеңіл болды: мен өзімді қайта тапқандай болдым. Мен үшін Autism Talks — осындай тәжірибелерді ашық айтып, басқа ата-аналармен бөлісуге мүмкіндік беретін ерекше алаң».

Іс-шараның екінші бөлігінде мамандар сөз сөйлеп, ата-аналардың сұрақтарына жауап беріп, практикалық кейстерді талқылады. Олардың қатарында: Ұлттық балаларды оңалту орталығының балалар психиатры, ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің бас штаттан тыс балалар психиатры Раушан Дарбаева; Астана қаласының психологиялық-медициналық-педагогикалық кеңестің (ПМПК) жетекшісі Роза Урстембаева; заңгер және құқық қорғаушы, «Ерекше бала құқықтары» қызметінің жетекшісі Айгүл Шакибаева; аддикция бойынша кеңесші және интегративті травматерапия терапевті Лариса Стоцкая; ОФ «Bolashak Charity» қорының мінез-құлықтық бағдарламалар кураторы, АСБ бар жасөспірімнің анасы Екатерина Таженова болды.

Іс-шара аясында сондай-ақ ерекше қажеттіліктері бар жасөспірімдер дайындаған бұйымдардың жәрмеңкесі, серіктестерден сыйлықтар ұтысы және қатысушыларға арналған интерактивті бағдарлама өтті.

Autism Talks алғаш рет 2022 жылы өткізіліп, осы уақыт ішінде ата-аналар мен мамандарды біріктіретін жыл сайынғы маңызды алаңға айналды.

2026 жылы іс-шара «FlyArystan» әуе компаниясы, «Gastronomy Lab» компаниясының «Полезный хлеб» бренді, «Hampton by Hilton Astana» қонақ үйі, «Garden» ауыз суы (Galanz Bottlers), «WOW SWIM» жүзу мектебі, «Ньютон», «Neuron», «Балам» түзету-дамыту орталықтары, «Skin Paradise» премиум күтім косметикасы дүкені, «Dandelion» витаминдер өндірушісі, «NAVAT» шайханасы және «AMANAT MEDIA GROUP» медиа-холдингінің қолдауымен өтті.

Жыл сайын сәуір айында әлемде аутизм тақырыбына арналған ақпараттық науқандар өткізіледі. 2026 жылы ОФ Bolashak Charity қоры да ақпараттандыруды арттыруға бағытталған бірқатар іс-шараларды жүзеге асырады: «Көк түс» акциясы, Run for Autism қайырымдылық жүгіруі, ерекше балаларға арналған «Көңілді старттар» спорттық эстафетасы, сондай-ақ әлеуметтік желілердегі ақпараттық материалдар.

Астанада IV жыл сайынғы қайырымдылық Run for Autism жүгіру жарысына арналған баспасөз конференциясы өтті.

Run for Autism — аутизмі бар адамдарды қолдауға бағытталған халықаралық қайырымдылық спорттық іс-шаралар қозғалысының бір бөлігі. Мұндай жарыстар Нью-Йорк, Лондон, Берлин және тағы басқа ірі қалаларда өткізіледі.

Қазақстанда Run for Autism — елдегі басты инклюзивті қайырымдылық жүгіру жарысы. Мұнда бір қашықтықта кәсіби спортшылар, даму ерекшеліктері бар балалар мен жасөспірімдер, олардың отбасылары, мүмкіндігі шектеулі жандар (соның ішінде есту қабілеті бұзылған қатысушылар), сондай-ақ инклюзияға бейжай қарамайтын азаматтар бірге жүгіріп, бір ортада бірігеді. Іс-шараның мақсаты — қоғамда аутизм туралы түсінікті арттыру және менталдық ерекшеліктері бар адамдарды қолдау.

Жүгіру жарысының ұйымдастырушысы — 15 жылдан бері Қазақстанда инклюзивті білім беруді жүйелі түрде дамытып келе жатқан «Bolashak Charity» қоғамдық қоры. Қор жобаларының арқасында мыңдаған бала білім мен кәсіби қолдауға қол жеткізді.

2025 жылғы 1 наурыздағы деректер бойынша, Қазақстанда аутизм спектрінің бұзылыстары (АСБ) бар 12 800-ден астам бала мен жасөспірім динамикалық бақылауда. Сонымен қатар, Mental State of the World 2024 зерттеуіне сәйкес, Қазақстандағы психикалық денсаулық индексі (MHQ) 200 мүмкін балдың 52,3-ін құрайды, бұл әлемдік орташа көрсеткіштен (63 балл) айтарлықтай төмен. Жаһандық рейтингте ел 83 мемлекеттің ішінде 76–78 орын алады.

Баспасөз конференциясы барысында өткен жылдардағы жүгірулердің нәтижелері, анонстық бейнеролик және қатысушының старттық жиынтығы таныстырылды. Сондай-ақ тұрақты серіктестер мен демеушілерді марапаттау рәсімі және сұрақ-жауап сессиясы өтті.

Іс-шараға ұйымдастырушылар, демеушілер, қордың серіктестері мен ерекше балалардың ата-аналары, кәсіби спортшылар, медиа өкілдері, журналистер мен блогерлер қатысты. Баспасөз конференциясы Hilton Astana қонақ үйі мен Astana Production ивент-агенттігінің қолдауымен өтті.

Bolashak Charity қорының қамқоршылық кеңесінің төрайымы Динара Гаплан:

«Run for Autism жобасын бастаған кезде Қазақстанда инклюзияға арналған жүгіру жарыстары болған жоқ. Бүгінде бұл тек елдегі емес, бүкіл Орталық Азиядағы ең ірі инклюзивті жүгіру жарысына айналды. Бұл бастама қордың балалар мен олардың отбасыларымен жүргізген 15 жылдық жүйелі жұмысының нәтижесі.

Run for Autism — шынайы ерекше іс-шара. Оған біздің жобалардың қатысушылары, олардың ата-аналары, педагогтар, серіктестер мен достар қатысады. Сондықтан бұл жай ғана жарыс емес, түрлі қалалардың тұрғындарын ортақ мақсатқа біріктіретін қозғалыс.

Бастапқыда біз аутизм және менталдық денсаулық тақырыбына назар аудартқымыз келді. Бүгінде мыңдаған адамның бірге жүгіріп жатқанын көріп отырмыз. Бұл қоғамның саналы әрі ашық бола бастағанын көрсетеді.

Біз үшін әр іс-шара нақты өзгерістерге әкелуі маңызды. Өткен жылдардағы қатысушылардың арқасында біз ондаған инклюзияны қолдау кабинеттерін аштық. Бүгінде жүздеген бала күн сайын мамандардан көмек алады.

Қатысушыларымыз есейіп келеді — сонымен бірге біздің бағдарламаларымыз да дамуда. Біз аутизмі бар жасөспірімдер мен жастарды кәсіби оқыту бағытын күшейттік. Биылғы жүгіру жарысынан жиналған қаражат осы мақсаттарға бағытталады.

Run for Autism аясындағы әрбір шақырым — болашаққа салынған инвестиция, мамандық алып, дербес өмірге қадам жасау мүмкіндігі. Бұл — шынымен өмірді өзгертетін жарыс».

Елдос Иманбаев, аутизмі бар жасөспірімнің әкесі:

«Біздің отбасы үшін Run for Autism — жай ғана жарыс емес, бұл жеке тарих. Менің ұлым Бекназар жүгіріске жыл сайын қатысады, және ол үшін бұл спорттан да маңызды — бұл өзін дамыту және қоғамның бір бөлігі екенін сезіну мүмкіндігі.

Осындай іс-шаралар әр баланың өзін қабылданған және маңызды сезінуіне мүмкіндік беретін инклюзивті ортаны қалыптастырады. Run for Autism отбасыларды, мамандарды және бейжай қарамайтын адамдарды біріктіреді. Мұндай бастамалар арқылы қоғамда түсіністік пен қолдау қалыптасады».

Run for Autism 2026

IV жыл сайынғы қайырымдылық жүгіру жарысы 2026 жылғы 26 сәуірде Астана қаласындағы Ботаникалық бақта өтеді және аутизм туралы ақпараттандыру айына орай ұйымдастырылады.

Жиналған қаражат аутизмі бар жасөспірімдер мен ересектерді кәсіби оқытуға, құрал-жабдықтар алуға және «Bolashak Charity» қорының Құзыреттілік орталығында білім беру гранттарын ұсынуға бағытталады.

Жүгіру жарысы менталдық денсаулық тақырыбына арналады — аутизм, депрессия, мазасыздық және басқа да менталдық жағдайлары бар адамдарды қолдауға бағытталған.

Қашықтықтар: 1 км, 2,5 км, 5 км, 10 км. Тіркелу: www.runforautism.kz

Бағдарламада: түрлі қашықтықтағы жүгірулер, ерекше балаларға арналған эстафета және серіктестерден сыйлықтар ұтысы.

Жүлде қорында 15-ке жуық сыйлық бар, оның ішінде: 1 тонна бензин, PlayStation 5, смартфон, 5 жұлдызды қонақ үйлерге сертификаттар, кофе мен йогурт қоры, тау велосипеді және басқа да сыйлықтар.

Run for Autism 2026 жүгіру жарысы Астана қаласы әкімдігінің, сондай-ақ серіктестер мен демеушілердің қолдауымен өтеді. Олардың қатарында: «NAK» құрылыс холдингі, ALSTOM, TechnoGym компаниялары, «Село Лесное» сауда белгісі, KAZZINC, Dandelion, Garden, «Курочка Ряба», Ozen, MYD Production, Drinkit Coffee, G-Life, Qazaq Oil, TUMI, Fix Price, SARQYT, Y Cosmetology, VEOLES, Арзан ALEM e-commerce Turan Water, A-Event, INTERTOP, Rixos Borovoe, NAVAT чайхана, Abyroi, iSpace, AI Trust Clinic, Chaplin Cinemas, FlyArystan, Summer Love Frozen Yogurt, Мясная лавка FARШ/Бургерная, QAZAQ ATHLETICS, Cheese Show, Digital Boards, LIFTMEDIA, ТРЦ Keruen, 5G Kcell Activ, ARGYMAQ, Hilton Astana, ASTANA PRODUCTION, Marwin, Sundar Yoga, «Орловские бани», ANTA, Ailand, IT-компания Digital Bords, My Start, Mustafin Magazine, ASTANA TV, Love Radio Qazaqstan, Codus Media, Aitmedia, Proreklama және басқа да ұйымдар бар.

Run for Autism 2023–2025

Қазақстанда Run for Autism алғаш рет 2023 жылы өтті. Үш жыл ішінде оған 6 443 адам қатысып, 79 серіктес пен демеуші қосылды.

Жалпы 42 348 444 теңге жиналып, 25 инклюзияны қолдау кабинеті ашылды. Нәтижесінде 200-ден астам бала қатарластарымен бірге білім алу мүмкіндігіне ие болды.

Run for Autism — бұл тек спорт емес, аутизмді қолдауға бағытталған қоғамдық қозғалыс. Жүгіруге кәсіби спортшылар, әуесқойлар, бейжай қарамайтын азаматтар, ерекше балалардың отбасылары және инклюзия саласындағы мамандар қатысады.

Қатысушылар географиясы Қазақстанның көптеген қалаларын қамтыды, ал 2024 жылдан бастап онлайн формат енгізіліп, халықаралық қатысушылар да қосылды.

«Bolashak Charity» қоғамдық қоры Қарағанды тамақтандыру және сервис колледжінде «Кондитерлік іс» бағыты бойынша Оқу-өндірістік комбинатты (ОӨК) ашты. Оқу-өндірістік комбинат — ерекше білім беру қажеттіліктері бар жасөспірімдер мен ересектерді кәсіби оқытуға, практикалық дағдыларын дамытуға, әлеуметтендіруге және жұмысқа орналастыруға жәрдемдесуге бағытталған әлеуметтік жоба. Жобаның мақсаты — ерекше білім беру қажеттіліктері бар жасөспірімдерге кәсіби білім алу, әлеуметтену және еңбекке араласу мүмкіндіктерін ұсыну.

Бағдарламаға 12–18 жас аралығындағы жасөспірімдер және даму ерекшеліктері бар ересектер қатысады: аутизм спектрі бұзылыстары, жеңіл және орташа дәрежедегі ақыл-ой кемістігі, психикалық дамудың тежелуі, Даун синдромы, нейросенсорлық кереңдік, НЖГС. Жоба 2024 жылы Астана қаласында басталды.

Қарағанды қаласындағы ОӨК 2025 жылғы желтоқсанда ашылды. Мұнда 14–22 жас аралығындағы аутизмі бар, Даун синдромы бар, есту қабілетінде сенсорлық бұзылыстары бар, СДВГ-мен қатар жүретін органикалық бұзылыстары бар 10 жасөспірім мен жас білім алуда. Оқу мерзімі — 6 ай. Курсты аяқтағаннан кейін білім алушылар мемлекеттік үлгідегі куәлік алады.

Ашық сабаққа ОӨК оқушылары, ата-аналар, мамандар, «Bolashak Charity» ҚҚ өкілдері және журналистер қатысты. Іс-шара барысында курс қатысушылары өздерінің практикалық дағдыларын көрсетті. Қонақтар оқу үдерісін ішінен көріп, тәлімгерлермен тілдесіп, қатысушылардың кәсіби даярлық нәтижелерімен танысты.

«Оқу-өндірістік комбинат жобасы ерекше жасөспірімдердің ата-аналарының мектептен кейін білім алуды жалғастыру қажеттілігі туралы сұранысына жауап ретінде құрылды. ОӨК даму ерекшеліктері бар оқушылар үшін, сондай-ақ әртүрлі себептермен оқуын жалғастырмаған жастар үшін мектеп пен колледж арасындағы аралық буынға айналды. Жасөспірімдер мектеппен қатар ОӨК-ке қатысып, кәсіби дағдыларды меңгере алады, әлеуметтенеді, командада жұмыс істеуді үйренеді және алғашқы мамандығын алады. Оқу қорытындысы бойынша мемлекеттік үлгідегі куәлік беріледі. Қор тағылымдамаларды ұйымдастыруға және мүмкіндігінше жұмысқа орналастыруға да жәрдемдеседі. Жоба өзінің тұрақтылығы мен сұранысқа ие екенін көрсетіп отыр, сондықтан біз оны өңірлерде кеңейту және инклюзивті жұмыспен қамтуды дамыту үшін серіктестер мен демеушілерді тарту жұмыстарын жалғастырамыз»,

Самал Албилекова, «Bolashak Charity» ҚҚ әлеуметтік және инклюзивті бағдарламалар жетекшісі.

«Біздің қорымен жолымыз Қарағандыда инклюзияны қолдау кабинеті ашылған сәттен басталды — сол кезде Ералы үйден оқытудан жалпы білім беретін мектепке ауысты. Алғашқы жылдар оңай болған жоқ, бірақ педагог-ассистенттердің қолдауының арқасында ол біртіндеп бейімделіп, әлеуметтенді. Бүгінде ол — Техникалық-құрылыс колледжінің бірінші курс студенті. ОӨК-де Ералы аспаздық бойынша кәсіби дағдыларды меңгеруде. Үйренгенінің барлығын үйде қолданады — жуырда зімбір печеньесін пісіріп, мұғалімдері мен сыныптастарын сыйлады. Ол үшін өз қолымен бір нәрсе жасай алатынын сезіну маңызды. Мұндай жобалар аутизмі бар жасөспірімдерге тек мамандық қана емес, өз болашағына деген сенімділік береді. Ералы қазірдің өзінде аспаз болғысы келетінін айтып, жоспар құруда»,

Саида Ермағамбетқызы, 18 жастағы ОӨК оқушысы Ералының анасы.

Қазіргі уақытта ОӨК Астана, Қарағанды және Орал қалаларында жұмыс істейді. Кәсіби оқытумен зияткерлік даму ерекшеліктері бар 100-ден астам жасөспірім мен ересек қамтылған. 2024 жылдан бері ОӨК-тің 20 түлегі колледждерге оқуға түсті, 12 түлек тағылымдамадан өтті, 3 адам жұмысқа орналасты. Жоба жергілікті атқарушы органдар мен бизнес қолдауымен жүзеге асырылуда.

«Bolashak Charity» қоғамдық қорына — 15 жыл

«Bolashak Charity» қоғамдық қоры 2011 жылдан бері дарынды жастарды қолдау және аутизмі мен басқа да менталдық бұзылыстары бар балаларға арналған инклюзивті білім беруді дамыту бағдарламаларын жүзеге асырып келеді.

Қор Қазақстан бойынша 90-нан астам мамандандырылған оңалту мекемелері мен кабинеттерді ашып, жабдықтады, оның ішінде 24 қалада 79 инклюзияны қолдау кабинеті жұмыс істейді. Жоба аясында ерекше білім беру қажеттіліктері бар 2 000-нан астам бала қамтылды, олардың 1 000-нан астамы үйден оқытудан шығарылды.

Инклюзивті білім беру саласында 600 жаңа мамандандырылған жұмыс орны құрылды. 4 500 маман мен ата-ана инклюзивті білім беру және қолданбалы мінез-құлық талдауы бойынша оқудан өтті. Балалар үйлеріндегі 2,5 мыңнан астам бала қордың шығармашылық бағдарламаларына қатысты.

Қордың инклюзияны қолдау кабинеттері Қазақстан Республикасында инклюзивті білім беруді дамыту бойынша эксперименттік алаңдар желісіне енгізілген. Ел бойынша Қор үлгісі негізінде 1 500 инклюзияны қолдау кабинеті ашылды.

Инклюзивті білім беруді дамыту бөлігінде заңнамалық актілерге 120-дан астам сапалы ұсыныс пен түзету енгізілді. Қор ҚР Парламенті Сенаты, «AMANAT» партиясы және министрліктер жанындағы инклюзия мәселелері бойынша жұмыс топтарының құрамына кіреді.

Қор педагог-ассистенттерге арналған «Ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды оқытудағы мінез-құлық технологиялары: диагностика, оқыту және қолдау стратегиялары» атты оқу курсын әзірлеп, іске қосты. Бүгінгі күні Қазақстанның және Орталық Азия елдерінің 17-ден астам өңірінен 4 000-нан астам маман оқытылды.